Brahani - Moje 安iat這... cz. I
Dodane przez lantisi dnia Maj 14 2011 16:32:57
By這 p騧ne popo逝dnie. S這nce wci捫 bezwzgl璠nie zapewnia這 o swojej obecno軼i. Setki ludzi pr鏏uj帷ych dosta si na plac modlitewny i krzycz帷y 郵epiec po 鈔odku... "nie widz, gdzie jest moje 鈍iat這"? Ma豉 Brahani mocniej 軼iska moja d這. U鄉iecha si do mnie... "to ja jestem "鈍iat貫m". Sta豉 si "Moim 鈍iat貫m". To bowiem oznacza jej imi "Brahani - moje 鈍iat這" t逝maczone z j瞛yka amharik. Wci捫 u鄉iechni皻a, z pi瘯nymi kruczymi w這sami. Wci捫 trzymaj帷a mnie za r瘯, t逝macz帷a co si dzieje wok馧 nas. W drodze powrotnej rozpakowuje gum do 簑cia. Dzieli na po這w i wk豉da mi do ust „m鎩 kawa貫k”. To "karmienie" to gest przyja幡i, serdeczno軼i, go軼inno軼i zarezerwowany dla najbli窺zych. Brahani ze swoimi pi瘯nymi oczyma sta豉 si uciele郾ieniem tego wszystkiego, co by這 mi dane do鈍iadczy w tym "鈍i皻ym w璠rowaniu" przez kraj kawy, gdzie ludzie maja spalone s這鎍em oblicza... Ludzie dawnej Abisynii a obecnie Etiopii. To kraina praojc闚 Masaj闚. Jak g這si legenda to st康 wywodz si Masajowie i to tu rozpocz瘭i swoje w璠rowanie. Odnalezione najstarsze szcz徠ki pracz這wieka "Lucy", kt鏎ych wiek jest obliczany na 3,5 milion闚 lat, wskazywa造by, 瞠 to nie tylko Masajowie rozpocz瘭i tam swoje w璠rowanie. Region Danakil to nie tylko kolebka ludzko軼i, to tak瞠 miejsce jednej z najwi瘯szej depresji na ziemi, si璕aj帷ej -116m poni瞠j poziomu morza! Najcz窷ciej jednak Etiopia kojarzy sie z kraina kawy, kt鏎a w tym miejscu jest bezcennym skarbem ze wzgl璠u na jej znaczenie spo貫czne i duchowe, a od niedawna tak瞠 i ekonomiczne. To biblijna kraina, gdzie sw鎩 bieg zaczyna B喚kitny Nil (zanim si po陰czy z Nilem Bia造m), gdzie ludzie porozumiewaj si w 70 ro積ych j瞛ykach, z kt鏎ych wi瘯szo嗆 przynale篡 do semickiej grupy j瞛ykowej, a kt鏎ych zapis to "鄉ieszne robaczki", kt鏎ych jest 200 i kt鏎e to znaki sk豉daj si na te j瞛yki. Najwa積iejsze w鈔鏚 nich to Geez i Amharik. Pierwszy to j瞛yk liturgii Ko軼io豉 etiopskiego, drugi to j瞛yk narodowy Etiopii. To tam zosta貫m o鈍iecony - "moje 鈍iat這" Brahani. Powodem mojej wizyty by Ko軼i馧 Etiopii! Pos逝guj si oni innym kalendarzem, st康 mo積a si "za豉pa" na zalegle uroczysto軼i, kt鏎e przypadaj par tygodni lub lat p騧niej. I tak od wrze郾ia 2007 Etiopia rozpocz窸a 鈍i皻owanie Roku Jubileuszowego Milenium 2000 od narodzenia si Chrystusa. Bior帷 pod uwag b喚dy w ustalaniu dat narodzin Chrystusa i przej軼ie z kalendarza julia雟kiego na gregoria雟ki, kt鏎ym si obecnie pos逝gujemy w Europie, to... jednak "Ich" data jest bli窺za prawdy... I chyba 13 nie jest liczb pechow, bo tyle miesi璚y liczy ich kalendarz i... jak g這si reklama linii lotniczych, to kraina z 13-oma miesi帷ami s這鎍a! Mo瞠 i tak jest, ale inne odczucia mi掖em, gdy si tam znalaz貫m... Przewodnik po Etiopii zapewnia, 瞠 to pora sucha (co wydawa這 mi si r闚noznaczne z "ciep豉"). Zapomnia貫m jednak 瞠 "Nowy Kwiat", bo to oznacza w t逝maczeniu nazwa stolicy "Addis Abeba", le篡 na wysoko軼i 2400m.! W tym to mie軼ie przysz這 mi sp璠zi moje pierwsze dni i ujrze pierwsze promyki, kt鏎e mnie "o鈍ieci造". To ludzie sprawiaj, 瞠 miejsca o篡waj i nabieraj kolor闚. Czas jaki sp璠zi貫m w鈔鏚 etiopskich przyjaci馧 mieszkaj帷 ze znajoma rodzina sprawi, 瞠 raz jeszcze poczu貫m si w dalekiej Afryce jak u siebie w domu. Cho zna貫m tylko jedn osob, ka盥y "rzuca" mi si na szyj by mnie uca這wa, przywita... Mo瞠 niedogodno軼i klimatyczne musz by rekompensowane gor帷ym przywitaniem? Skromne warunki mieszkaniowe, wiele os鏏 w jednym pokoju, wnoszony materac na noc lub spanie na pod這dze. Wi瘯szo嗆 ludzi wynajmuje pokoje lub mieszkania. Wsp鏊na kuchnia, 豉zienka... Na ziemi porozrzucana trawa. Dziwnie to wygl康a, gdy w pi瘯nie posprz徠anym domu chodzi si po trawie. Ta trawa to symbol pokoju, go軼inno軼i. Ten dom, to miejsce, jest miejscem pokoju. Mo瞠 ma ona tak瞠 zwi您ek z Bo篡m Narodzeniem. Mo瞠 to "betlejemska trawa", sianko na kt鏎ym po這穎no Jezusa? Pierwszej nocy nie mog貫m spa. Nie wiem czy to nadmiar wra瞠 czy 鈍i皻uj帷y ko軼i馧 ortodoksyjny? Uroczysto軼i w nim bowiem najcz窷ciej przypadaj na "nocne wigilie", a msza jest nad ranem przed wschodem s這鎍a, by wraz z nim powita przychodz帷ego Zbawiciela. Przez ca豉 noc do mych uszu dochodzi造 酥iewy. Jak瞠 inne, obce, niezrozumiale. Rano, nie wiem czy si obudzi貫m, czy jedynie zauwa篡貫m, 瞠 inni wstaj. Na zewn徠rz jest wci捫 ciemno, dochodzi do mnie przenikliwe zimno abisy雟kich nocy. Wstajemy wcze郾ie by i嗆 na msze katolicka w obrz康ku etiopskim. 好iadanie przygotowane na szybko... Na du篡m talerzu co w rodzaju gigantycznego nale郾ika. Na nim jajecznica, pokrojone pomidory. Je si palcami... Sztu熯e ujrza貫m dopiero w Tanzanii, gdy wr鏂i貫m do domu. Przez ca造 m鎩 pobyt w Etiopii towarzyszy豉 mi "ndziara" (niby nale郾ik, ale bardziej w kszta販ie ni smaku!). Je si z jednego naczynia. Gdy my udawali鄉y si do ko軼io豉, nasi s御iedzi (ortodoksi) przygotowywali owc na popo逝dniowe uroczysto軼i. Mi貫 zwierzaki, kt鏎e wt鏎owa造 swym beczeniem nocnym 酥iewom mia造 sta si daniem g堯wnym uroczysto軼i. Do ko軼io豉 jedziemy autobusem. Wszyscy mile si u鄉iechaj, cho s lekko zaskoczeni widokiem "Bia貫go" w autobusie miejskim. To najta雟zy transport, z kt鏎ego "Biali" nie korzystaj! Kolejny raz towarzyszy mi "j瞛ykowa niemoc" bo angielski cho jest j瞛ykiem obowi您kowym to jednak ma這 m闚ionym... Mila niespodzianka. Ludzie ust瘼uj mi miejsca bym m鏬 usi捷. Nie ze wzgl璠u na m鎩 wiek, ale fakt, 瞠 jestem "go軼iem etiopskiej rodziny" a tym samym jestem go軼iem ich wszystkich. Docieramy do ko軼io豉. Od razu rzucaj si w oczy kolorowe baldachimy, brodaci ksi篹a odziani w bia貫 kapy z pi瘯nymi haftowanymi etiopskimi krzy瘸mi. Wi瘯szo嗆 liturgii jest 酥iewana. Msza zaczyna si od obmycia r彗. Gest oczyszczenia kap豉na, przyst瘼uj帷ego do z這瞠nia ofiary. P騧niej nast瘼uje ofiarowanie z licznymi b這gos豉wie雟twami. W d這ni ksi璠za ma造 krucyfiks, kt鏎ym b這gos豉wi po kolejnych modlitwach. Wszystko 酥iewane w niezrozumia造m j瞛yku "ge'ez", kt鏎y jest j瞛ykiem liturgii ko軼io豉 etiopskiego. To taki odpowiednik naszej 豉ciny z dawnych czas闚. 如iewom przewodniczy diakon, w refreny w陰cza si zgromadzenie wiernych, a ksi篹a w tym czasie odmawiaj swoje liczne modlitwy. Ko軼i馧 jest pe軟y i rzuca si w oczy przyt豉czaj帷a obecno嗆 ludzi m這dych. Cho ko軼i馧 katolicki jest "wzgl璠nie" m這dy w Etiopii to jest to zdecydowanie ko軼i馧 m這dych. Po czytaniach (koniecznie jedno ze 鈍. Paw豉) i kazaniu, nast瘼uje poruszenie w ko軼iele. Cze嗆 z wiernych go opuszcza... Znudzenie? Inne sprawy? Praca?... Wyja郾iono mi, 瞠 to katechumeni, kt鏎zy nie s godnymi uczestniczenia w 鈍i皻ej liturgii przeistoczenia i komunii. Pi瘯ny 酥iew choru i zgromadzenia, liczne okadzenia i "komunia pod parasolem". Komunia jest spo篡wana pod dwiema postaciami a diakon z baldachimem-parasolem "os豉nia" Jezusa. Na d逝go pozosta貫m pod wra瞠niem tej liturgii. Raz jeszcze by這 mi dane odkry bogactwo jakie si kryje w r騜norakich "inno軼iach" naszego Ko軼io豉. Powr鏒 do domu to obudzone miasto a wraz z nimi setki 瞠brz帷ych ludzi i r闚nie du瘸 ilo嗆 pucybut闚. Nigdy nie dowiem si, czy "na ulice" zostali skazani, czy te sami si skazali?! Miasto nie zrobi這 na mnie wra瞠nia. Jest mo瞠 par budynk闚 godnych uwagi, najwi瘯sze targowisko Afryki "Markato", ale dla kogo, kto sp璠zi par lat w Afryce, b璠 to jedynie powielenia, powi瘯szenia. Powr鏒 do domu ma造m busem i kolejne odkrycie. Szyba nie jest obklejona gwiazdami sportu czy muzyki. Wsz璠zie zdj璚ia Jezusa, 安i皻ej Rodziny, Maryi. R騜aniec i dobiegaj帷a uszu muzyka religijna to tak瞠 stale powtarzaj帷y si element w lokalnym transporcie. Gdy docieramy do domu, nast瘼uje przygotowanie do obiadu i wizyty go軼i. Raz jeszcze "ndziara", pikantny sos i "kitfu" to tutejszy tatar! Pojawiaj si go軼ie i automatycznie jedna z c鏎ek rozpoczyna ceremonie przygotowania kawy. Jak wspomina貫m, kawa ma wymiar spo貫czny i duchowy. Etiopia jest krajem, z kt鏎ego kawa si wywodzi i czas przygotowania i spo篡wania jej to czas rozmowy, pokoju, czas poznania. Rozpala si ma貫 "przeno郾e palenisko" z w璕la drzewnego i pozwala "z豉pa" odpowiedni temperatur. W tym czasie czy軼i sie surowe ziarna kawy. Oczyszczona trafia na blach i na 瘸rze jest sma穎na. Gdy z豉pie odpowiedni kolor (kolor kawowy...) ziarenka trafiaj do miniaturowego mo寮zierza gdzie s ubijane. Kawowy proszek trafia do glinianego czajnika z zimna woda. Wszystko trafia ponownie na w璕ielki i gotuje si. Czas na przygotowanie ma造ch fili瘸nek, cukru, kadzide貫k... Gdy kawa si zagotuje i nabierze swojego magicznego aromatu, jest rozlewana do fili瘸nek. W tym czasie kadzid這 trafia na w璕ielki dodaj帷 swoistego klimatu spo篡wanej kawy. Woda jest uzupe軟iona i ponownie gotowana. Ta czynno嗆 powtarza si 3 razy a kolejne nazwy wypijanych fili瘸nek kawy to: abol, tuna i baraka, przy czym ta ostatnia nazwa oznacza "b這gos豉wie雟two". Kaw przygotowuje kobieta, a rytua jest ubogacony rozmowa, 瘸rtami, pytaniami, modlitw. Szcz窷cia dope軟i豉 ma豉 Marysia (3lata), kt鏎a w rytm lokalnej muzyki ta鎍zy豉 pe軟a u鄉iechu. Ws逝chuje si w niezrozumia造 dla mnie j瞛yk i przekonuje si jak wiele mo積a "us造sze", gdy tylko nadstawimy uszu, cho nie rozumiemy j瞛yka. Barwa g這su, szybko嗆 m闚ienia, wszystko przeplatane 鄉iechem, spojrzeniem... By i wci捫 istnieje "j瞛yk uniwersalny"... Pod koniec dnia uzmys豉wiam sobie, 瞠 wypi貫m dzi wi璚ej kawy ni w ca造m moim dotychczasowym 篡ciu! Kolejne spotkania, kolejne dzbanki kawy, aromat zapachu kawy i dymu kadzide. Zmieniaj si miejsca, twarze, ale ta sama go軼inno嗆, serdeczno嗆, u鄉iech. Etiopia sta豉 si dla mnie jedynym krajem, w kt鏎ym nie o鄉ieli豚ym si odm闚i wypicia kawy, tym bardziej, 瞠 nie jest to czynno嗆 sprowadzona tylko do gestu "picie". I tak min窸y kolejne dni, a w ko鎍u usiad貫m w autobusie, kt鏎y po 2 dniach podr騜y mia mnie zawie嗆 na p馧noc do Makale, w okolicy kt鏎ej by豉 misja ojc闚 bia造ch i pierwsze ko軼io造 skalne, kt鏎e chcia貫m pozna...

cdn... x. Arkadiusz